15 January 2014

[eo] Hodiaŭ ni festas la Interlingvo-Tagon

de Ferdinand Cesarano

Dum tiu ĉi tago, ni aprezas la bonecon de la lingvo sialingva nomata Interlingua, kiu estas la normigita versio de la lingvoj latinidaj.

Interlingvo estas tuj komprenata de ĉiuj latinida-lingvanoj kaj de ĉiuj kiuj iam studis latinidan lingvon. En ĝi estas la prototipoj de la vortoj el la grandaj latinidaj lingvoj (la lingvoj itala, hispana, portugala, kaj franca), trovitaj per la aplikado de metodolgio rigore scienca.

Kaj la lingvo havas la partikulojn latinajn kiuj estas konataj de ĉiuj kiuj frekventis lernejon en ajna okcidenta lando. Do estas en Interlingvo la plena muziko de lingvo latinida; kaj la partikuloj latinaj memorigas ke ĝi estas la nuntaga versio de la lingvo latina.

Vere, Interlingvo estis ne tiom konstruata kiom eltirita; ĝi iusence ĉiam ekzistis ene de la lingvaro latinida, kaj estas trovita de la organizo IALA (Internacia Help-Lingva Asocio) dum la malfrua parto de la jaroj 1940-aj. La gramatiko de la lingvo publikiiĝis je 1951.

Interilngvo estas facile lernebla ĉar ĝiaj kreintoj saĝe forigis ĉion kio malfaciligas la lernadon, retenante sole la karakteristikojn kernajn. Ekzemple, la plurala finaĵo aplikeblas sole al la substantivo, ne al la modifantaj adjektivoj. Kaj ne ekzistas en Interlingvo la substantiva genro, nek la pluregaj verbaj fleksioj - estas en ĉiu verbo-tenso nur unu finaĵo.

Ekzistas tamen unu grava trajto naturalisma: kelkaj verboj havas duan temon. Tu dua temo aperas en la participo perfekta (t.e., la participo pasinta); kaj estas formataj el tiu dua temo la derivataj substantivoj kaj adjektivoj.

Trafas la analogo al latinida-lingva lando en kiu estas multaj lokaj variaĵoj: en tia lando, ĉiu parolas sian lokan dialekton, kaj ankaŭ la tutlandan normon. Analoge, Interlingvo estas la tutmonda latinida normo; ĝi estas la lingvo de tio kion nomas la Interlingvanoj "Romania". (Tio nomas ne Rumanion sed la sferon latinidan, aŭ "Latinidion".) Kaj la aliaj latinidaj lingvoj estas la lokaj dialektoj de Interlingvo.

Mi do rekomendas ke lernu Interlingvon ĉiuj Esperantistoj kiuj ajnagrade scipovas latinidan lingvon.

Feliĉan Interlingvo-Tagon!