04 October 2011

[eo] Cirila Esperanto?

de Ferdinand Cesarano

Mi ofte uzas la alfabeton cirilan por Esperanto.

Jen la sistemo kiun mi uzas, sistemo kiun mi nomas "Kirilikanto":

  • абцчдефгѓхћийжклмнопрсштуўвз
  • ĝ per la makadona ѓ
  • ĥ per la bosna ћ
  • ŭ per la belarusa ў
  • Neuzataj estas la literoj э, я, ю, ё, щ, ы, ь, ъ.
  • Ekzemple: Естас фациле кай ѓуебле скриби Есперантон пер тиу чи версио де ла алфабето цирила. Лаў ми, естус тре боне се Есперанто хавус офицалан скрибоманиерон цирилан, туте интершанѓеблан ал ла латина.

Mi antaŭe vidis iujn proponojn pri sistemo cirila kiuj uzas ambaŭ literojn е kaj э. Sed tio ne taŭgas, pro la jena kialo: necesas por ĉiu sono sole unu literon. Mi do elektis uzi en mia sistemo la literon е.

Teorie eblus skribi Esperanton per ajna alfabeto - sed gravas ĉiam konservi la koncepton de ĉiu sono estu ĉiam skribata per unu litero, por ke estu ĉiam konservata la eblo interŝanĝi inter la alfabetoj. Tial la vorto "tiel" estu literumata per la apartaj literoj por "i" kaj "e". (Ajnaokaze, la litero я diras la unusilaban "ja", ne la dusilaban "ie". Ĝi do dukiale ne taŭgas.)

Sed, realmonde, estas harmonie uzi la alfabetojn sole eŭropajn - la latinan, la cirilan, kaj la grekan. Mi ja faris provon adapti por la por-Esperanta uzo la alfabeton grekan; sed tio fine ne plaĉis pro la tromulta ŝanĝado de la litero-sonoj (ekz-e, la uzo de la litero ψ (originallingve sone "ps") por nia c (do sone "ts").

Ajna alfabeto, se uzata por Esperanto, havus sian specialan version aparte Esperantan. Tio veras ĉe la oficiala alfabeto latina; tio veras ankaŭ ĉe la Kirilikanto, mia proponata alfabeto cirila (notu: ne "cirilika"). Sed ekzistas limoj de la ŝanĝado akceptinda; kaj la necesaj ŝanĝoj ĉe la greka estis fine tro grandaj.